LƯỢC SỬ TIẾNG ANH

Dành cho bạn nào muốn hiểu hơn và yêu hơn thứ ngôn ngữ này.

Mình hay lấy ví dụ này: tại sao âm ‘ut’ trong từ ‘put’ đọc là ‘ut’ mà trong từ ‘cut’ lại đọc là ‘at’? Và đây cũng không phải ví dụ duy nhất. Có hàng nghìn từ khác trong tiếng Anh mà bạn sẽ thấy là viết một đằng, đọc một nẻo. Lý do của việc này là nguồn gốc từ vựng khác nhau trong lịch sử tiếng Anh rất dài và phức tạp. Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ với các bạn lịch sử tiếng Anh sơ lược. Mình tin rằng yêu tiếng Anh hơn một chút là cách tốt nhất để học tiếng Anh giỏi hơn. Và để yêu tiếng Anh, chúng ta cũng cần hiểu nó nhiều hơn. Bài viết có thể sẽ kéo dài 5-10 phút để đọc hết. Cảm ơn các bạn đã dành thời gian.

Nước Anh cổ đại thuộc về những người bản địa (Britons) nói thứ tiếng Celtic mà tới nay còn rất ít dùng. Những sự thay đổi lớn đầu tiên bắt đầu từ khi Hoàng đế La Mã Julius Caesar bắt đầu cuộc tấn công xâm chiến Anh Quốc vào năm 55 trước công nguyên. Khoảng 100 năm sau đó, cuộc xâm lược hoàn tất bởi 20 vạn đại quân của Hoàng đế Lã Mã Caligula, cũng là khi Anh Quốc chính thức trở thành một Tỉnh thuộc đế chế La Mã. Người La Mã mang tới hòn đảo những tiến bộ lớn như nông nghiệp, quy hoạch đô thị, kiến trúc vẫn còn tồn tài tới ngày nay. Lúc này, ngôn ngữ mà người Britons sử dụng chủ yếu vẫn là tiếng bản địa và chỉ “du nhập” khoảng 800 từ vựng gốc Latin vào ngôn ngữ của mình trong khoảng thời gian này.

Sự thay đổi lớn nhất về ngôn ngữ ở Anh Quốc diễn ra vào thế kỷ thứ 5 sau công nguyên. Người Angles, người Saxon và người Jutes từ phía bắc nước Đức và khu vực Đan Mạch hiện nay lợi dụng việc người La Mã rút lui để tràn qua eo biển vào nước Anh. Người nói tiếng Celtic bị dồn và co cụm về phía Tây và phía Bắc, những nơi sẽ trở thành Wales và Scotland ngày nay. Còn phần lớn nước Anh trở thành vùng đất của người Angles và Saxon.

Cần phải nói thêm, người Anglo-Saxons là những bộ lạc Germanic và nói thứ tiếng Germanic cổ. Vì cùng nguồn gốc, một số từ vựng ngày nay của người Anh và người Đức hiện đại là hoàn toàn giống nhau. Ví dụ:

– Hobby -> Hobby

– Baby -> Baby

– Maus -> Mouse

– Haus -> House

– Vater -> Father

– Bruder -> Brother

– Milch -> Milk

– Freund -> Friend

Các bạn cũng dễ dàng thấy được những từ vựng gốc Germanic này chiếm khá nhiều trong các từ vựng cơ bản, sử dụng trong cuộc sống hàng ngày của tiếng Anh hiện đại. Cho tới ngày hôm nay, trên 1 phần 4 từ vựng tiếng Anh được cấu thành từ tiếng Anglo-Saxons.

300 năm sau, tới thế kỷ thứ 8, người Vikings bắt đầu tấn công Anh. Bạn thấy đấy, nước Anh hùng mạnh của những thế kỷ 17, 18 từng bị hết nước này tới nước nọ tiến đánh .. tơi bời 😀 Và cứ khi có một nhóm người mới tới, họ lại mang theo một số từ vựng của họ và tiếng Anh. Với người Vikings nổi tiếng.. man rợ, họ mang tới những từ vựng man rợ không kém. Ví dụ:

– Slatra -> Slaughter (giết chóc)

– Klubba -> Club (vũ khí: chùy)

– Hel -> Hell (địa ngục)

Mình nói đùa vậy thôi, chứ thật ra người Vikings còn mang lại cho tiếng Anh rất nhiều từ vựng trong mọi khía cạnh xã hội, từ quả trứng (egg) tới chỗ ngồi (seat) hay cái cửa sổ (window). Có hàng nghìn từ vựng gốc Vikings như vậy, làm phong phú thêm vốn từ sử dụng trong các văn cảnh thân thuộc hàng ngày.

Sự thay đổi lớn thứ 2 của tiếng Anh bắt đầu từ thế kỷ thứ 11. William The Conqueror nổi tiếng tiến đánh nước Anh từ vùng Normandy phía bắc nước Pháp, và là người đầu tiên chinh phục được nước Anh từ bờ kia eo biển, tính từ thời Anglo-Saxons. Sau cuộc “Norman Conquest” này, triều đình Anh Quốc được xây dựng theo phong cách kiểu vua – quý tộc của Pháp. Toàn bộ triều đình và giới thượng lưu nói tiếng Pháp, trong khi người dân thường vẫn nói thứ tiếng Anglo-Saxons xen lẫn Vikings. Sự phân chia này kéo dài những 300 năm, trước khi sau cùng người Anh lựa chọn sử dụng chung một ngôn ngữ, đó chính là tiếng Anh nhưng đã được bổ sung thêm rất rất nhiều từ vựng tiếng Pháp vào.

Bởi lẽ đó, từ vựng gốc Pháp đóng một vai trò vô cùng quan trọng ở Anh trong tất cả các văn cảnh trang trọng, từ vựng về nghệ thuật, về văn hóa… cho tới tận ngày hôm nay. Người ta ước tính có khoảng 1 phần 4 từ vựng tiếng Anh thông dụng hiện đại, tức là hơn 10,000 từ, được vay mượn từ tiếng Pháp. À, ngoài ra, vì đồ ăn Pháp rất ngon, nên từ vựng tiếng Anh về ăn uống cũng học từ tiếng Pháp rất nhiều. Ví dụ:

– Menu

– Chef

– Salade -> Salad

– Soupe -> Soup

– Omelette -> Omelet

– Restaurant

– Gateau

Hihi. Hóa ra cũng có thời mà Anh làm chư hầu, gọi Pháp là thiên triều. Bạn tin không, cho tới tận ngày nay thì trong mắt người Anh thì nước Pháp, người Pháp vẫn là đại diện cho những gì đẹp đẽ và .. sang chảnh nhất. Quay lại thời thế kỷ 14, tiếng Anh lúc này là tổng hòa của tiếng Angles-Saxon, một chút Vikings, và rất nhiều từ vựng của tiếng Pháp. Thứ tiếng này gọi là Middle English.

Bước ngoặt lớn thứ 3 xảy ra với tiếng Anh diễn ra khoảng 100 năm sau đó, từ thời Phục hưng. Thời kỳ Phục hưng bắt nguồn ở Italy, mà ở đó sẽ diễn ra cách mạng về văn hóa nghệ thuật và đặc biệt là công nghệ. Công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ trên cả Châu Âu, và Anh cũng là nơi công nghiệp hóa diễn ra mạnh nhất. Trong thời gian này, từ vựng gốc Latin bước trực tiếp vào tiếng Anh rất nhiều, đặc biệt là trong các lĩnh vực liên quan tới công nghiệp, công nghệ. Tiếng Latin đóng góp trực tiếp khoảng 1 phần 4 tiếng Anh hiện đại ngày nay.

Nếu không tính ảnh hưởng của tiếng Vikings, tới đây chúng ta đã biết tới 3 nguồn gốc lớn nhất của tiếng Anh rồi đó:

– Anglo-Saxons

– French

– Latin

Cũng cần nói thêm là tiếng Pháp cũng có rất nhiều từ vựng gốc Latin cổ. Kết quả là tiếng Latin, bằng cách này hay cách khác, đang chiếm quá nửa từ vựng tiếng Anh. Mà tiếng Latin lại có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ, nên nói tiếng Anh có thêm gốc từ Hy Lạp cũng là hoàn toàn chính xác.

Vậy khoảng 20-25% còn lại của tiếng Anh tới từ đâu? Câu trả lời là: rất nhiều nơi. Các bạn hẳn đã biết thế kỷ 16 tới 19, đặc biệt thời cực thịnh thế kỷ 17-18, nước Anh xâm chiếm đất đai ở mọi châu lục, với diện tích quốc gia lớn nhất toàn bộ lịch sử loài người. Người Anh lấy một chút từ vựng ở mọi nơi họ tới, nên tiếng Anh càng trở nên giàu có (và phần nào đó là thêm lộn xộn). Bên cạnh Vikings như các bạn đã biết, người Anh cũng lấy rất nhiều từ vựng từ .. Mỹ (những từ vựng được phát triển độc lập ở Mỹ mà không phải ở Anh, kể từ khi thuộc địa ở đây ra đời) và tiếng Tây Ban Nha (một đất nước khác cũng có ảnh hưởng rất lớn tới bản đồ thế giới trong thế kỷ 16-19).

Ngày nay, tiếng Anh được nói ở Anh, Mỹ, New Zealand, Australia, Canada, South Africa, Ireland như tiếng mẹ đẻ. Tiếng Anh cũng được nói ở vùng Caribean, Ấn Độ, Nigeria và nhiều nước châu Phi, the Phillippines, Singapore … như first language của nhiều người. Cũng bởi thế mà tiếng Anh lại càng phong phú hơn về mọi mặt.

Cần phải nói thêm là với mỗi một nguồn gốc, từ vựng tiếng Anh thường có một kiểu phát âm hoàn toàn khác biệt. Do đó, chuyện “viết thế nào đọc thế đấy” với các từ tiếng Anh là chuyện rất xa xỉ. Tiếng Việt, theo cách hiểu này, còn hiện đại hơn và tiến bộ hơn rất nhiều vì viết thế nào đọc thế đấy không có ngoại lệ.

Cũng may là tới cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 thì bảng phiên âm tiếng Anh chuẩn lần đầu tiên được ra đời và được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới, giúp cho việc học tiếng Anh trở nên dễ dàng hơn cho mọi người.

Cuối cùng mình xin quote lại một đoạn mình từng viết khoảng 1 năm trước:

– Ở góc độ người học, mình khá thích những “challenges” do sự bất quy tắc của tiếng Anh mang lại. Sự bất quy tắc này, xét theo một phương diện nào đó, thậm chí còn khiến việc sử dụng tiếng Anh thân thuộc hơn với mọi người thuộc mọi tầng lớp xã hội.

– Ở góc độ một người thầy, mình hy vọng nhất là các em cũng thích tiếng Anh như mình, hihi. Từ đó các bạn có thể hiểu, chấp nhận sự lộn xộn của tiếng Anh và thích tiếng Anh thêm một chút.

Bonus lại cho bạn nào chưa đọc bài trước của mình: 500 gốc từ Latin-Greek của tiếng Anh http://bit.ly/latingreekwordroots

Yêu tiếng Anh rồi nhất định các bạn sẽ giỏi tiếng Anh!

Nguồn Tu Pham

OnlineTutors cung cấp khóa học IELTS, tiếng Anh giao tiếp online 1 thầy 1 trò dành cho người mất gốc với chi phí chỉ từ 1,750,000VNĐ/ tháng. Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn nhanh chóng.

Follow us on facebook

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: